A pụrụ igbochi ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọkara nke ọnwụ kansa ndị okenye site na mgbanwe ụdị ndụ na ibi ndụ dị mma, dịka nnyocha ọhụrụ sitere na American Cancer Society si kwuo. Nnyocha a dị egwu na-ekpughe mmetụta dị ukwuu nke ihe egwu a na-agbanwe agbanwe na mmepe na ọganihu nke kansa. Nchọpụta nyocha na-egosi na ihe dị ka 40% nke ndị okenye US dị afọ 30 na karịa nọ n'ihe ize ndụ nke kansa, na-eme ka ọ dị mkpa ịghọta ọrụ nke nhọrọ ndụ na igbochi kansa na ịkwalite ahụike zuru oke.
Dr. Arif Kamal, onye isi ndị ọrịa maka American Cancer Society, mesiri ike mkpa mgbanwe ndị dị irè na ndụ kwa ụbọchị iji belata ihe ize ndụ nke kansa. Ọmụmụ ihe ahụ chọpụtara ọtụtụ ihe egwu dị mkpa enwere ike ịgbanwe, ebe ise siga na-apụta dị ka ihe kacha akpata ọrịa kansa na ọnwụ. N'ezie, ise siga naanị na-akpata ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu n'ime mmadụ ise nwere ọrịa kansa na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu n'ime mmadụ atọ nwere ọrịa kansa. Nke a na-egosi mkpa dị ngwa maka atụmatụ ịkwụsị ise siga na nkwado maka ndị chọrọ ịkwụsị àgwà ọjọọ a.
E wezụga ise siga, ihe ndị ọzọ dị mkpa nwere ike ịkpatara mmadụ nsogbu gụnyere oke ibu, ịṅụbiga mmanya ókè, enweghị mmega ahụ, nri na-adịghị mma, na ọrịa dịka HPV. Nchọpụta ndị a na-egosi njikọ dị n'etiti ihe ndị na-akpata ụdị ndụ na mmetụta ha nwere n'ihe ize ndụ kansa. Site n'ịgwọta ihe ndị a nwere ike ịgbanwe agbanwe, ndị mmadụ n'otu n'otu nwere ike ime ihe iji belata ohere ha nwere ibute ọrịa kansa ma melite ahụike zuru oke.
Nnyocha a, nke bụ nyocha zuru oke nke ihe egwu iri na asatọ a na-agbanwe agbanwe maka ụdị ọrịa kansa iri atọ dị iche iche, na-ekpughe mmetụta dị ịtụnanya nke nhọrọ ndụ na ọrịa kansa na ọnwụ. Na 2019 naanị, ihe ndị a kpatara ihe karịrị ọrịa kansa ọhụrụ 700,000 na ihe karịrị ọnwụ 262,000. Data ndị a na-egosi mkpa dị ngwa maka agụmakwụkwọ na mgbalị itinye aka zuru ụwa ọnụ iji nye ndị mmadụ ike ime mkpebi amamihe dị na ya gbasara ahụike na ọdịmma ha.
Ọ dị mkpa ịghọta na ọrịa kansa na-eme n'ihi mmebi DNA ma ọ bụ mgbanwe na isi mmalite nri dị n'ahụ. Ọ bụ ezie na ihe ndị metụtara mkpụrụ ndụ ihe nketa na gburugburu ebe obibi na-ekerekwa òkè, ọmụmụ ihe ahụ na-egosi na ihe ndị nwere ike ịgbanwe agbanwe na-akpata nnukwu akụkụ nke ikpe kansa na ọnwụ. Dịka ọmụmaatụ, ikpughe na anyanwụ nwere ike ibute mmebi DNA ma mee ka ohere nke kansa akpụkpọ ahụ dịkwuo elu, ebe homonụ nke mkpụrụ ndụ abụba mepụtara nwere ike inye nri maka ụfọdụ ụdị ọrịa kansa.
Kamal kwuru na ọrịa kansa na-eto n'ihi na DNA mebiri emebi ma ọ bụ nwee ihe na-edozi ahụ. Ihe ndị ọzọ, dị ka ihe ndị sitere na mkpụrụ ndụ ihe nketa ma ọ bụ ihe ndị metụtara gburugburu ebe obibi, nwekwara ike itinye aka na ọnọdụ ndị a dị ndụ, mana ihe egwu a na-agbanwe agbanwe na-akọwa oke ọnụọgụ nke ọrịa kansa na ọnwụ karịa ihe ndị ọzọ a maara. Dịka ọmụmaatụ, ikpughe na anyanwụ nwere ike imebi DNA ma kpatara kansa akpụkpọ ahụ, sel abụba na-emepụta homonụ nke nwere ike inye ihe oriri maka ụfọdụ kansa.
Kamal kwuru, sị, “Mgbe ha nwesịrị ọrịa kansa, ọtụtụ mgbe ha na-eche na ha enweghị ike ịchịkwa onwe ha.” “Ndị mmadụ ga-eche na ọ bụ ihe ọjọọ ma ọ bụ mkpụrụ ndụ ihe nketa ọjọọ, mana ndị mmadụ chọrọ mmetụta nke njikwa na ikike.”
Nnyocha ọhụrụ na-egosi na ụfọdụ ọrịa kansa dị mfe igbochi karịa ndị ọzọ. Mana n'ime ọrịa kansa iri na itoolu n'ime iri atọ a nwalere, ihe karịrị ọkara nke ndị ọrịa ọhụrụ bụ ihe ndị nwere ike ịgbanwe agbanwe kpatara.
Ọ dịkarịa ala, pasentị iri nke ọrịa kansa iri ọhụrụ nwere ike ịbụ n'ihi ihe ndị nwere ike ịgbanwe agbanwe, gụnyere ihe karịrị pasentị iri nke ọrịa melanoma jikọtara ya na radieshon ultraviolet na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ikpe niile nke kansa akpa nwa nke metụtara ọrịa HPV, nke nwere ike igbochi site na ọgwụ mgbochi.
Ọrịa kansa akpa ume bụ ọrịa kachasị nwee ọnụọgụgụ ndị nwere ike ịgbanwe agbanwe, nke nwere ihe karịrị ikpe 104,000 n'ime ụmụ nwoke na ihe karịrị ikpe 97,000 n'ime ụmụ nwanyị, ọtụtụ n'ime ha metụtara ise siga.
Mgbe ise siga gasịrị, oke ibu bụ ihe nke abụọ kacha ebute ọrịa kansa, nke na-akpata ihe dị ka pasent 5 nke ndị ọhụrụ na-arịa ọrịa ahụ n'ime ụmụ nwoke na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ pasent 11 nke ndị ọhụrụ na-arịa ọrịa ahụ n'ime ụmụ nwanyị. Nnyocha ọhụrụ na-achọpụta na oke ibu na-ejikọta ihe karịrị otu ụzọ n'ụzọ atọ nke ọnwụ sitere na kansa endometrial, gallbladder, esophageal, imeju na akụrụ.
Nnyocha ọzọ e mere n'oge na-adịbeghị anya gosiri na ndị na-aṅụ ọgwụ ndị a ma ama maka mbelata ibu na ọrịa shuga dịka Ozempic na Wegovy nwere obere ohere nke ibute ụfọdụ ọrịa kansa.
“N'ụzọ ụfọdụ, oke ibu na-emerụ ụmụ mmadụ ahụ dịka ise siga,” ka Dr. Marcus Plescia, onye isi ahụike nke Association of State and Local Health Officials, kwuru, onye na-esonyeghị na nnyocha ọhụrụ ahụ mana ọ rụburu ọrụ na ya site na mmemme mgbochi ọrịa kansa.
Itinye aka n'ọtụtụ "ihe ndị bụ isi na-akpata ihe egwu omume" - dịka ịkwụsị ise siga, iri nri dị mma na mmega ahụ - nwere ike "gbanwee nke ukwuu ihe na-eme na ihe ndị na-esi na ya apụta," Plessia kwuru. Ọrịa kansa bụ otu n'ime ọrịa ndị na-adịghị ala ala, dị ka ọrịa obi ma ọ bụ ọrịa shuga.
Ndị na-eme iwu na ndị ọrụ ahụike kwesịrị ịrụ ọrụ iji "mepụta gburugburu ebe obibi dị mma maka ndị mmadụ ma mee ka ahụike dị mfe ịhọrọ," ka o kwuru. Nke a dị mkpa karịsịa maka ndị bi n'obodo ndị nwere nsogbu akụkọ ihe mere eme, ebe ọ nwere ike ọ gaghị adị mma ịme mmega ahụ na ụlọ ahịa nwere nri dị mma nwere ike ọ gaghị adị mfe ịnweta.
Ka ọnụọgụgụ ọrịa kansa na-arị elu na mba Amerịka, ọ dị mkpa karịsịa ịzụlite àgwà ahụike n'oge, dịka ndị ọkachamara si kwuo. Ozugbo ị malitere ise siga ma ọ bụ belata ibu ị na-eri, ịkwụsị ise siga na-esikwu ike.
Ma "ọ dịghị mgbe oge gafere ime mgbanwe ndị a," Plescia kwuru. "Ịgbanwe (omume ahụike) mgbe e mesịrị nwere ike inwe nnukwu ihe ndị ga-esi na ya pụta."
Ndị ọkachamara na-ekwu na mgbanwe ndụ nke na-ebelata ikpughe na ihe ụfọdụ nwere ike ibelata ihe ize ndụ nke kansa ngwa ngwa.
"Ọrịa kansa bụ ọrịa nke ahụ na-alụso ọgụ kwa ụbọchị n'oge usoro nkewa mkpụrụ ndụ," ka Kamal kwuru. "Ọ bụ ihe egwu ị na-eche ihu kwa ụbọchị, nke pụtara na ibelata ya nwekwara ike ịbara gị uru kwa ụbọchị."
Ihe ọmụmụ a pụtara dị oke mkpa n'ihi na ha na-egosi ike maka ihe mgbochi site na mgbanwe ndụ. Site n'inye ndụ dị mma, ijikwa ibu, na ahụike zuru oke mkpa, ndị mmadụ n'otu n'otu nwere ike ibelata ihe egwu nke ọrịa kansa n'ụzọ dị mfe. Nke a gụnyere iri nri kwesịrị ekwesị na nke na-edozi ahụ, itinye aka na mmega ahụ mgbe niile, ịnọgide na-enwe ibu dị mma na izere àgwà ọjọọ dị ka ise siga na ịṅụbiga mmanya ókè.
Oge ozi: Julaị-15-2024
